Langs de Via Appia

Als je ‘zomaar’ op pelgrimstocht bent gegaan en je hebt inmiddels bedacht dat je pad via Rome uiteindelijk toch naar Jeruzalem moet gaan, dan ligt het voor de hand dat je volgende etappe gaat naar één van de oude havensteden aan de Adriatische zee: Bari, Brindisi of Otranto. Vandaar vertrok immers Caesar om in Griekenland Pompeius te verslaan, vandaar voeren in de middeleeuwen pelgrims en kruisvaarders, zoals Keizer Frederik II, naar het heilig land en vandaar vertrekken nu nog veerboten naar diverse plaatsen in Griekenland, zodat je later altijd nog kunt besluiten hoe je je tocht verder voortzet. Wij kozen voor Bari omdat daar de relikwieën liggen van Sint Nicolaas, onze eigen Sinterklaas en mijn patroonheilige.

Van Rome naar Bari leidt de Via Appia, aangelegd in 312 voor Christus door de censor Appius Claudius en verlengd en verbeterd in de tweede eeuw na Christus door keizer Trajanus. Een mooie en eenvoudige route dus? Mooi wel, eenvoudig niet zo. Op de eerste plaats is er geen reisgids van en zijn ook de kaarten van het gebied moeilijk te krijgen en niet van de kwaliteit die je als wandelaar graag wilt. Voetpaden zijn in Zuid Italië niet ruim voorhanden. Dat betekent dus dat je als pelgrim toch vaak op asfalt terecht komt. Dat is meestal niet zo erg want de verkeersdrukte valt mee, maar soms doe je er toch goed aan een stukje bus of trein in te lassen. En is Zuid Italië wel veilig? De reputatie (Mafia, Camorra) is natuurlijk niet goed, maar gelukkig is onze ervaring op dit punt een hele andere. We hebben ons nooit bedreigd gevoeld, de mensen zijn aardig en geïnteresseerd – maar het helpt wel als je wat Italiaans spreekt en met de Italiaanse levenswijze vertrouwd bent.

Een avontuurlijke weg

De weg van Rome naar Bari is ruim 500 km lang. De Via Appia is er nog en is gedeeltelijk ook wel te belopen, maar stukken zijn ofwel verdwenen ofwel verkeersweg geworden. Een aangegeven wandelroute is er niet. Je bent dus aangewezen op kaarten (de beste die wij vonden was de 1:200.000 Shell wegenkaart) en op je eigen initiatief. Dat betekent dat je vaak op bergweggetjes loopt, dat asfalt niet te vermijden is, maar ook dat een avontuurlijke reis gegarandeerd is en dat je geen andere wandelaars zult tegenkomen. Wat je wel tegenkomt is een schat aan culturele ontdekkingen, de geschiedenis van drieduizend jaar in beeld.

Een culturele weg

De Via Appia begint in Rome, kort na het Colosseum. Zo sta je al direct midden in de historie: Hier riep Petrus uit: Waar gaat u heen, Heer? toen hij Christus tegenkwam. Althans, zo zeggen ze. Zo gaat het verder langs historische steden als Capua, Santa Agatha dei Gothi en Beneventum, stad van de Samnieten. Een absoluut hoogtepunt is het Castel del Monte, paleis/burcht gebouwd door Frederik II. De olijfgaarden en steden van Puglia en dan tenslotte Bari, verrassend mooi en gaaf en Sint Nicolaas is er prominent aanwezig.

Nog drie pelgrimsbestemmingen in Zuid-Italië

Dicht in de buurt van de Via Appia liggen in Zuid Italië maar liefst nog drie aanzienlijke pelgrimsbestemmingen, allemaal de moeite van een pelgrimstocht waard:

Mater Domini is een groot klooster complex en het moederhuis van de paters Redemptoristen (u weet wel, van Gerardus Majella, in Wittem). Het klooster ligt in de bergen een eindje ten Zuiden van Napels. 16 oktober, de feestdag van San Gerardo is het hier vol met pelgrims.

Monte San Michele Archangelo (de aartsengel Michael) is een heel oud bedevaartsoord gelegen op de Gargano, het schiereiland ten Noorden van Bari (de ‘spoor’ van de laars). Het centrum is een grot waarin de aartsengel Michael is verschenen in het jaar 493. Het heiligdom heeft een grote rol gespeeld in de tijd van de Longobarden en de kruistochten.

Padre Pio (voluit San Pio de Pietralcina) heeft zijn heiligdom in San Giovanni Rotondo, een plaatsje ten Noorden van Bari. Hij is mogelijk de meest populaire heilige van het ogenblik in Italië en zijn heiligdom is dan ook druk bezocht. Mensen in Zuid Italië gaan er van uit dat een pelgrim die ze tegenkomen uiteraard onderweg is naar Padre Pio.

Recente ervaringen

Wij – mijn vrouw Helen en ik – hebben, als onderdeel van onze pelgrimstocht naar Jeruzalem, de Via Appia of een route die daar omheen slingert, te voet afgelegd . Daarvan is een tamelijk uitgebreide beschrijving te lezen in het boek over onze voettocht naar Jeruzalem (zie literatuur). Hieronder een gedetailleerde beschrijving van de route die wij volgden

Literatuur

  1. Klaas en Helen van der Poel: Verhaal van een voettocht via Rome naar Jerusalem, Eigen uitgave, 2006, ISBN 97890902133447
    Het tweede deel beschrijft de weg en de bezienswaardigheden van Rome naar Bari.
  2. José Vercoulen en Francine Frencken: Onderweg met Sinterklaas – een voettocht van Amsterdam naar Bari, Kontrast, Oosterbeek, 2002, ISBN 90 75666 512
    Een gezellig verhaal van twee Limburgse dames, van dag tot dag.
  3. Henk Erinkveld: Te voet naar Gerardus – van Wittem in Zuid-Limburg naar Mater Domini in Zuid-Italie. Boekwinkel de Wegwijzer, Wittem, 2004, ISBN 909006964.
    Een sobere vertelling van een eenzame pelgrim.
  4. Francesco Dufour: Alte Wege nach Rom, Tyrolia, Innsbruck, 1999, ISBN 3-7022-2252-9
    Beknopte maar goede beschrijvingen van de Via Francigena en de weg naar Bari, maar alleen culturele en spirituele bezienswaardigheden (een touringcargids).

Auteur: Klaas van der Poel

Doorgewinterde pelgrim, gerechtelijk ICT-deskundige en bijenhouder.