De dichtstbevolkte provincie van een van de dichtstbevolkte landen ter wereld, maar zelfs deze provincie heeft zijn stille plekjes. Zuid-Holland is vooral bekend vanwege het Groene Hart, een groen cultuurlandschap in de rechthoek Amsterdam – Leiden – Dordrecht – Culemborg. De provincie heeft in het westen ook lange stranden en aan de zuidkant weidse eilanden en waarden met kerktorens aan de horizon.

Mooie wandelroutes Zuid-Holland

Zie verder de pagina Wandelroutes in Nederland.

Mooie gebieden

Voornse Duinen

Vlakbij de Maasvlakte, zo’n 30 km ten westen van Rotterdam, liggen de Voornse Duinen, ook wel Voornes Duin genoemd. Het is een van de jongste, maar zeker ook een van de meest waardevolle duingebieden van Europa. De duinen zijn heel kalkrijk en bestaan uit struwelen, duinmeertjes, moeras, stuifduinen, duingraslanden en bossen.

Wat de Voornse Duinen allemaal aan natuur in petto heeft, is te veel om op te noemen: onder andere zeldzame dieren als de zandhagedis en de Noordse woelmuis, meer dan 100 vogelsoorten waaronder blauwe reigers en de grootste kolonie lepelaars van Nederland, en meer dan de helft van alle Nederlandse plantensoorten, waaronder bijzondere als gentianen en parnassia.

In de duinen tussen Oostvoorne en Rockanje wordt – in tegenstelling tot veel andere duingebieden – geen drinkwater gewonnen, zodat de grond heel nat is. Daardoor kunnen vijf verschillende soorten orchideeën er prima gedijen. Kortom een paradijs voor natuurliefhebbers. De overheid hebben de duinen dan ook aangewezen als kerngebied van de Ecologische Hoofd Structuur (EHS). Ook vanwege de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn wordt het natuurgebied beschermd.

Natuurmonumenten en de stichting Zuid-Hollands Landschap hebben in de Voornse Duinen tien wandelroutes uitgezet met veel uitkijkpunten en informatie over de omgeving. Nog meer informatie vind je in Bezoekerscentrum Tenellaplas en in De Duinhuisjes, een openluchtmuseum op de grens van Oostvoorne en Rockanje. Hier kun je een paar historische duinboerderijen bezichtigen die laten zien hoe keuterboertjes een eeuw geleden leefden en werkten.

Nog een tip: na een lange duinwandeling is het goed toeven in de historische vestingstad Brielle met zijn vele terrasjes en cafés.

Alblasserwaard

Vraag een Nederlander naar een mooi wandelgebied in Nederland en de kans is klein dat hij de Alblasserwaard noemt. Toch bieden weinig plekken in Nederland zulke typisch Hollandse landschappen en uitzichten als dit deel van Zuid-Holland, globaal gelegen tussen Schoonhoven en Gorinchem.

Kenmerkend voor de Alblasserwaard zijn de lange rechte kavels, die afwateren op de grote rivieren, de veenstromen en de graskades langs de weteringen. Wandelaars treffen er verder veel molens en oude boerderijen. Hun vloeren zijn verhoogd, voor het geval de dijken het niet houden. Veel boeren verdienden hun geld met hennepteelt, maar na de opkomst van de stoomvaart bleef daar weinig van over.

De Alblasserwaard wordt doorkruist door een lange-afstandspad: Pelgrimspad LAW 7-I. De etappe Schoonhoven – Hardinxveld-Giessendam is goed bereikbaar met het openbaar vervoer en geeft een aardig beeld van deze relatief onbekende regio.

Reeuwijkse Plassen

Of de Reeuwijkse Plassen de mooiste plassen zijn van Zuid-Holland? Daarover zijn de meningen enigszins verdeeld. Toch kies ik voor dit watergebied en wel vanwege zijn perfecte bereikbaarheid: de plassen liggen op nog geen 10 minuten lopen van station Gouda Goverwelle.

Kenmerkend voor de Reeuwijkse Plassen zijn de oude en kromme knotwilgen langs wegen en sloten. Vanwege dit pittoreske gezicht en de centrale ligging van Reeuwijk in het Groene Hart is het gebied erg populair onder villabezitters. Maar ook voor wandelaars en fietsers valt er veel te genieten.

De Reeuwijkse Plassen ogen als een natuurgebied, maar zijn geheel door mensenhanden gevormd. Waar nu water is, lagen vroeger weilanden. In de 19e eeuw raakte het veen in grote delen van Holland op en werd besloten dit veengebied weiland voor weiland uit te graven. Dat verklaart ook de rechthoekige vorm van de plassen. De turf werd niet alleen gebruikt voor verwarming, maar ook als brandstof in bedrijven als steen- en pijpenbakkerijen, bierbrouwerijen en andere industrieën te Gouda.

De dertien plassen worden van elkaar gescheiden door smalle stroken land die hebben gediend voor de afvoer van turf. Tegenwoordig zijn een aantal van deze stroken voorzien van een asfaltlaag en dienen als wandel- en fietspad. Een minpunt is dat hier op zonnige zondagmiddagen veel auto’s rijden en je als wandelaar of fietser voortdurend moet uitwijken. Kies dus bij voorkeur een andere dag om hier te wandelen/fietsen!