Klaas van der Poel

Doorgewinterde pelgrim, gerechtelijk ICT-deskundige en bijenhouder.
Klaas van der Poel

Latest posts by Klaas van der Poel (see all)

    Wat Rome betekent voor pelgrims

    Rome is een belangrijk centrum, misschien wel hét centrum van West Europa en van de West-Europese beschaving. Met een historie van zo’n 2500 jaar, is Rome veel ouder dan Parijs, London, Amsterdam of welk ander Europees centrum ook. Een stad waar mensen uit heel Europa door de eeuwen naar heen en weer zijn getrokken: Romeinse legioenen, vreemde veroveraars, barbaren, kooplui, pelgrims, geleerden en toeristen. Ongeveer 1000 jaar is Rome de hoofdstad geweest van het Romeinse rijk, een stad die door de eeuwen heen groeide in grandeur en die ook nu nog monumenten uit die tijd bezit waaraan we ons vergapen. Vervolgens is de stad zo’n 1000 jaar het centrum geweest van de Christenheid, zetel van de pausen. Het bevat de graven van de apostelen Petrus en Paulus en van nog veel meer heiligen. Het bevat kerken, kloosters en relikwieën, meer dan enige andere stad. Geen wonder dat het door de eeuwen heen een magnetische aantrekkingskracht heeft gehad op pelgrims. Grote groepen mensen trokken er door de eeuwen heen naar toe, om boete te doen, om gunsten te vragen en om uiting te geven aan hun devotie. Ter onderscheiding droegen ze daarbij twee gekruiste sleutels, het teken van Sint Pieter en het wapen van de paus. Verder moesten kerkelijke functionarissen (zoals Maarten Luther), ook wel eens in Rome zijn omdat dat nu eenmaal het bestuurlijke centrum van de kerk van Rome was. In de middeleeuwen vonden dat soort reizen plaats met de toen beschikbare middelen, dus soms te paard, maar meestal te voet.

    Zo is de weg vanuit onze streken naar Rome innig verbonden geraakt met pelgrims: mensen die, gedreven door een vuur en een visie, te voet, de afstand naar Rome aflegden en vervolgens, vol goede voornemens, weer terugkeerden naar hun haardsteden in het kille Noorden. Hoeveel zijn het er geweest? Wie zal het weten. In de tijdspanne van zo’n 15 eeuwen echter zeker vele, vele miljoenen. Bijna zeker was er minstens één van je eigen voorouders bij. Die mensen gingen meestal op weg zonder kaart en zonder geld, vertrouwend op hun medemensen. Ze lieten langs hun pelgrimsweg heel wat sporen na die ook nu nog getuigen van hun idealen.

    Voorgangers op de weg

    De historie vertelt over vele beroemde voorgangers op de weg vanuit onze streken naar Rome: St Willibrord, de eerste bisschop van Utrecht (658 – 739) reisde tweemaal op en neer. Karel de Grote liet zich in 800 in Rome tot keizer kronen. In het jaar 990 reisde bisschop Siegeric vanuit Engeland naar Rome en werd daar door de paus tot bisschop van Canterbury gewijd. Hij hield een nauwkeurig journaal bij van zijn terugreis, die hij aflegde in 79 dagmarsen. Zijn reis ging via Reims, de Grote St Bernhard, en de Longobardische koningstad Pavia. De steden en rivieren die hij doortrok zijn vandaag nog allemaal goed herkenbaar. Zijn journaal is bewaard in het British Museum in London en is het oudste gedetailleerde verslag van een pelgrimsreis in Europa (ouder dan het Liber Sancti Jacobi). Zijn traject houden we aan als de Via Francigena.

    Uit de middeleeuwen zijn verder reisverslagen bekend van Nicolaas van Munkathvera, die in 1154 van IJsland naar Rome reisde. Hij volgde de Hanze steden, o.a. Deventer en Zutphen. Philippe II August, koning van Frankrijk keerde via Rome terug van de derde kruistocht in 1191 en beschreef zijn route die voor een deel de Via Francigena volgde. Ongetwijfeld gingen nog vele pelgrims en kooplui en avonturiers in de middeleeuwen dezelfde weg. In de tijd van de Renaissance was het gebruikelijk voor kunstenaars om nar Italië te reizen. Rubens is er geweest en later maakte Goethe ‘meine Italienische Reise’ . Ook Napoleon trok met zijn leger de Grote St Bernhard over, niet zozeer als pelgrims, maar wel te voet naar Rome.

    Dan is het een tijd stil, maar in de dertiger jaren van de twintigste eeuw maakte Bertus Aafjes zijn Voetreis naar Rome – door Duitsland langs de Rijn – en tegen het eind van de eeuw begon hij langzaam maar zeker navolging te krijgen. In 1994 riep de raad van Europa de Via Francigena uit tot Itinerario Culturale Europeo , één van de historische wegen van Europa, net als de befaamde Camino naar Santiago de Compostella. Een groep Italianen heeft de weg in 1999 gelopen en er een prachtig boek over geproduceerd: La Via Francigena – Camina Europea –1, door G. Corbellini en L. Grazioli. Toen stond de pelgrimage – te voet – weer op de kaart.

    En nu?

    Inmiddels wint lopen/pelgrimeren naar Rome snel aan populariteit. Een paar jaar geleden liepen sporadisch enkele zonderlingen naar Rome. In 2006 was dat al aangegroeid tot enkele tientallen. Recent hebben die zich verenigd in de Vereniging Pelgrimswegen naar Rome. Het doel van de vereniging is om wandelaars en fietsers en in het bijzonder pelgrims te helpen hun droom – laten we naar Rome gaan – waar te maken. De website van de vereniging is www.pelgrimswegen.nl. Aarzel niet hun hulp in te roepen. Vraag en raadpleeg in ieder geval hun vraagbaak voor wandelaars en fietsers, “Op pelgrimstocht naar Rome”.